De afgelopen gemeenteraad- en stadsdeelverkiezingen in Amsterdam lijken niet in alle stadsdelen vlekkeloos te zijn verlopen. Met name in Bos en Lommer lijken zich onregelmatigheden te hebben voorgedaan rondom de stemprocedures. Als Gemeentelijke Ombudsman ben ik hier met een onderzoek gestart.

De onregelmatigheden kwamen aan het licht door controles van de voorzitter van het hoofdstembureau in Bos en Lommer. Deze voorzitter, die ook lid is van het Dagelijks Bestuur van dit stadsdeel, bezocht die dag alle negentien stembureau's van Bos en Lommer.

Begeleiders
Bij negen van deze stembureau's stonden kiezers niet altijd alleen achter de stemmachine. De voorzitter constateerde dat zij soms werden geholpen door meegebrachte partners, vrienden of toevallige passanten. In voorkomende gevallen werd zelfs door deze begeleiders gestemd. Zoiets kan niet. Tenzij je ernstig gehandicapt bent, is directe ondersteuning bij wet verboden. Kiezers moeten in alle privacy eigen keuzes kunnen maken. Ook als ze wellicht problemen hebben met het begrijpen van de nieuwe stemmachines.

Machtigingen
Ook waren er in een ander stadsdeel problemen rondom machtigingen. Als kiezer kunt u zich laten machtigen om voor een ander te stemmen. Het aantal machtigingen bedraagt echter maximaal twee per persoon. Toch werd geconstateerd dat sommigen in de rij stonden met veel meer machtigingen. In Stadsdeel Geuzenveld zou iemand zelfs zonder machtigingen meerdere keren hebben kunnen stemmen. Dit kan gewoonweg niet, de Kieswet is hieromtrent ook ondubbelzinnig.

Onderzoek
Beide zaken moeten worden onderzocht. Het Stadsdeel Bos en Lommer heeft mij verzocht een grondig onderzoek te doen naar de gang van zaken in zijn kiesdistrict. Over het verzoek van Stadsdeel Geuzenveld beraadt ik mij nog. Beide besturen willen graag advies over de richtlijnen, de instructie en eventuele andere maatregelen waarmee leden van stembureaus kunnen worden uitgerust om onregelmatigheden bij verkiezingen in de toekomst te voorkomen.

Hoorzittingen
Alle hoofden van de betrokken stembureaus in Bos en Lommer zijn inmiddels gevraagd om op papier te zetten hoe de gang van zaken in hun stembureau is geweest. Aan hand van deze verklaringen zal ik hoogstwaarschijnlijk een hoorzitting houden om de feiten op een rij te krijgen en ook om tot aanbevelingen te kunnen komen. Dit is een effectief instrument van de ombudsman gebleken bij voorgaande verkiezingen toen over andere onderwerpen zich onregelmatigheden in Stadsdeel Zuidoost leken voor te doen.

Stemcomputer
De uitslag van de verkiezingen wordt overigens niet betwist. Wel moet het resultaat van mijn onderzoek zijn dat de stemprocedures bij komende verkiezingen wel goed verlopen. Dan moet het weer zijn zoals het hoort, alleen achter de stemcomputer.

Het rapport van dit onderzoek zal gepubliceerd worden op deze website.